Türk bilim insanları, kullanılmış lityum iyon pillerden kobalt sülfür ve diğer değerli madenleri geri kazanarak hem çevreyi koruyan hem de ekonomiye katkı sağlayan yenilikçi bir yöntem geliştirdi. Bu teknoloji, dışa bağımlılığı azaltmayı hedefliyor.
Elektrikli araçlar ve taşınabilir elektronik cihazların yaygınlaşmasıyla artan lityum iyon pil atık sorunu, çevre ve ekonomi için yeni zorluklar doğuruyor. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) raporlarına göre, 2025’te dünya genelinde yaklaşık 900 bin ton, 2030’da ise 11 milyon ton lityum iyon pilin atık haline geleceği tahmin ediliyor.
Bu çevresel tehdide çözüm bulmak amacıyla Yıldız Teknik Üniversitesi (YTÜ) Kimya Metalurji Fakültesi’nden Prof. Dr. Metin Gençten, Doç. Dr. Burak Birol ve Dr. Sezgin Yaşa, kullanılmış lityum iyon pillerden kobalt sülfür başta olmak üzere değerli maddelerin geri kazanılmasını sağlayan yenilikçi bir yöntem geliştirdi.
Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenen bu yöntem, atık bertarafının ötesinde yeniden üretime odaklanıyor. Kullanılmış pillerin katot malzemesinden kimyasal işlemlerle kobalt sülfür gibi maddeler geri kazanılıyor. Elde edilen bu malzeme, enerji depolama sistemlerinden sensör teknolojilerine kadar geniş bir alanda kullanılabiliyor.
Araştırmacılar, geliştirdikleri yöntemle hem çevreye zarar veren atık yükünü azaltmayı hem de sanayi için değerli bir hammadde üretmeyi hedefliyor. Bu yaklaşım, geri dönüşüm süreçlerini bir maliyet kalemi olmaktan çıkarıp ekonomik bir fırsata dönüştürüyor.
Prof. Dr. Metin Gençten, yıllık yaklaşık 1 milyon ton lityum iyon pil atığına dikkat çekerek, bu atıkların cep telefonları, dizüstü bilgisayarlar ve giderek artan elektrikli araçlardan kaynaklandığını belirtti. Çalışmalarının, bu atıkların birincil kullanım amacıyla yeniden değerlendirilip değerlendirilemeyeceği sorusuna odaklandığını söyledi.
Gençten, lityum, nikel, mangan, kobalt gibi kritik bileşenlerin geri kazanılmasının ülke ekonomisine önemli bir katkı sağlayacağını vurguladı. Bu metallerin madenciliğinin enerji yoğun ve bazı bölgelerde sınırlı olduğunu belirten Gençten, atık pillerdeki malzemelerin yüksek saflık oranına sahip olduğunu ve bu sayede ekonomiye önemli bir kaynak kazandırılabileceğini ifade etti.
Doç. Dr. Burak Birol, normal madencilikle karşılaştırıldığında şehir madenciliği olarak adlandırılan bu uygulamanın daha az enerjiyle ve daha yüksek saflıkta üretim imkanı sunduğunu aktardı. Bataryalardaki nikel, mangan, kobalt ve lityum gibi metallerin geri dönüşümle yeniden üretilmesi sayesinde ham maddenin ülke içinde kalacağını ve daha ucuz, yüksek kalitede üretim yapılabileceğini belirtti.
Birol, elektrikli araçlar, solar paneller ve rüzgar türbinlerinden elde edilen enerjinin depolandığı bataryaların zamanla atık haline geleceğini hatırlattı. Bu malzemelerin atık olmadan önce ham madde olarak değerlendirilmesinin, dışa bağımlılığı azaltacağını ve kaynakların ülke içinde tutulmasını sağlayacağını söyledi. Sıfır atık yaklaşımının ve çevreye zararlı bataryaların geri dönüşümünün büyük önem taşıdığını ekledi.
Yorum Yap